قوانین مبحث 17 مقررات ملی

مبحث 17 مقررات ملی ساختمان، یکی از اصلی‌ترین و حیاتی‌ترین بخش‌های سازوکار ساخت و ساز در کشورمان است. این مبحث شامل قوانین، ضوابط و مقرراتی است که برای طراحی و ساخت ساختمان‌ها باید رعایت شود. هدف اصلی این مقررات، ایجاد ساختار مطمئن و ایمن است که به نوبه خود ارتقای سطح زندگی و رشد اقتصادی جامعه را تضمین می‌کند.

به عنوان مثال، مقررات ملی ساختمان نقش مهمی در ایجاد ساختارهای مقاوم در برابر زلزله دارد و رویکردهای طراحی مديريت زلزله‌اي را بر مبناي جدیدترین تحقیقات و استانداردهای بین‌المللی ارائه می‌دهد. این مستندات شامل الزامات طراحی و اجرای سیستم‌های سازه‌ای ایمن در برابر زلزله، استفاده از مصالح متناسب، طراحی واکنشگرها و سیستم‌های تعادل برای عملکرد مقاوم در برابر زلزله است.

علاوه بر زلزله، معیارهای ایمنی و ایمنی آتش نیز در این مقررات پیگیری می‌شوند. مقررات برای کاهش خسارات ناشی از حریق در ساختمان‌ها در تمام مراحل ساخت و ساز، از طراحی و انتخاب مصالح مقاوم در برابر حرارت تا استفاده از سیستم‌های اطفاء حریق مؤثر و اجرا می‌شود.

از راه بهینه‌سازی سیستم‌های روشنایی و نورپردازی، بهینه‌سازی سیستم‌های تهویه، و استفاده از سیستم‌های تولید برق خورشیدی و هوشمند نور، می‌توان انرژی و هزینه‌های اجرایی را به حداقل رساند.

در نتیجه، مبحث 17 مقررات ملی ساختمان به طور جامع و جامعه محور، مجموعه‌ای از قوانین و مقررات است که هدف آن، ایجاد ساختمان‌های با کیفیت و ایمن، با رعایت اصول اقتصادی و محیط زیستی است. اعمال این مقررات، علاوه بر توسعه صنعت ساختمان، سبب ایجاد زنجیره اشتغال در بخش‌های مرتبط و توسعه پایدار و مستدام شهرها و روستاها می‌شود.

طراحی، انتخاب مصالح و اجرای لوله کشی گاز طبیعی

طراحی لوله کشی گاز طبیعی باید مطابق با استانداردها و مقررات ملی صورت گیرد. ابتدا، نیازهای ساختمان از گاز طبیعی بررسی شده و بر اساس آن، سیستم لوله کشی طراحی می شود. در این مرحله، باید به فشار سیستم، نوع و قطر لوله ها، مسیر لوله کشی، ترمینال ها و دیگر تجهیزات مرتبط توجه کرد.

با توجه به مقررات ملی، مصالح استفاده شده در لوله کشی گاز طبیعی باید استاندارد و مناسب باشند. فولاد ضد زنگ و یا پلی اتیلن از جمله مصالح مورد استفاده در لوله کشی گاز طبیعی هستند. همچنین، اتصالاتی که برای اتصال لوله ها استفاده می شوند، باید پیوستگی و ایمنی مناسبی داشته باشند.

برای اجرای لوله کشی گاز طبیعی، مقررات ملی نیز دستورالعمل هایی را تعیین کرده است. این دستورالعمل ها شامل نحوه نصب و اتصال لوله ها، عیب یابی، تست و بازرسی سیستم گاز و سایر مراحل لوله کشی می باشند.

در هر مرحله از طراحی، انتخاب مصالح و اجرای لوله کشی گاز طبیعی، باید همواره به مقررات ملی و استانداردهای معتبر توجه شود. این اقدامات نه تنها ایمنی برقرار می کنند، بلکه از نظر صرفه جویی در مصرف انرژی و بهره وری نیز موثر هستند.

در نهایت، برای تضمین ایمنی و بهره وری لوله کشی گاز طبیعی، باید از تخصصی های متخصص در این زمینه استفاده شود. نصب و اجرای صحیح لوله کشی گاز طبیعی توسط تکنسین های مجرب و حرفه ای، عملکرد بهتر و بالاتری را تضمین می کند و مقررات ملی را رعایت می کند.

دودكش تجهيزات گاز سوز

دودکش ها نقش اصلی را در انتقال و تخلیه محصولات احتراق دارند و از آنجا که این محصولات حاوی گازهای مسموم کننده، سوزاننده و آلاینده هستند، لزوم انتقال کامل، ترغیب آنها و هدایت به فضای آزاد خارج از ساختمان و پیشگیری از بروز هرگونه نشت یا انتشار در فضای محل نصب ایجاب می نماید که مراحل طراحی، ساخت، نصب و بازرسی دودکشها با رعایت کلیه ضوابط ایمنی و فنی انجام شود. از این رو اجرای دقیق الزامات این فصل در حوزه وظایف طراح، مجری، ناظر، سازندگان و نصابان دستگاه های گازسوز و دودکش ها بوده و هر یک از اشخاص یاد شده در قبال وظایفی خصوصا که از طرف وزارت راه و شهرسازی تعیین شده مسئولیت قانونی دارند.

طراحی دودکش

در طراحی دودکش، مشخصات مربوط به دودکش، لوله رابط و نحوه خروج محصولات احتراق تعیین میشود. این مشخصات عبارتند از:
الف- نوع دودکش، محل نصب و مسیر عبور دودکش از فضای محل نصب دستگاه گازسوز تا فضای آزاد خارج از ساختمان.
ب- اندازه سطح دهانه معبر محصولات احتراق و ارتفاع دودکش، جنس و ضخامت جداره.
پ- محل نصب، مسیر عبور، نوع جنس و ضخامت جداره و اندازه سطح دهانه لوله رابط دودکش.
ت- نوع و ضخامت عایق حرارتی مورد نیاز.
ث- نحوه اتصال محل خروج محصولات احتراق از دستگاه به لوله رابط یا دودکش و نحوه اتصال لوله رابط به دودکش.
ج- نوع، محل نصب، مسیر عبور، اندازه سطح دهانه معبر محصولات احتراق، جنس و ضخامت جداره دودکشهای مشترک برای دو یا چند دستگاه گازسوز.
چ- محل خروج دودکش از بام ساختمان، رعایت فواصل آن در امتدادهای جانبی و قائم و محل و نوع کلاهک دودکش.
ح- نوع، محل، مسیر عبور، جنس و ضخامت جداره و ابعاد معبر دودکش

دودکش فلزی

مقررات مربوط به نصب دودکش فلزی:

الف- دودکش فلزی در سرتاسر مسیر باید بدون نشت بوده و به صورت کامل با استفاده از عایق حرارتی عایقکاری شود.
ب- دودکش فلزی در خارج از ساختمان باید دارای پوشش مناسب به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت به عایق حرارتی آن باشد.
پ- دودکش فلزی که داخل ساختمان نصب میشود باید در معبر دودکش به گونه ای قرار گیرد که امکان بازرسی، تعمیر یا تعویض دودکش بدون تخریب وجود داشته باشد.
ت- در دستگاه های گازسوز كه دمای محصولات احتراق آن در نقطه ورود به دودكش كمتر از 165درجه سلسیوس است، جنس دودکش باید از نوع مقاوم در مقابل خوردگی، مانند فولاد زنگ ناپذیر باشد یا سطوح داخلی دودكش فلزی باید با اینگونه مصالح حفاظت شود.
ث- جنس دودکش های فلزی که در خارج از ساختمان نصب می شوند باید از ورق گالوانیزه با ضخامت مقادیر تعیین شده در مبحث17 مقررات ملی باشد.
ج- دودکش قائم فلزی باید با پیشبینی انبساط و انقباض ناشی از گرما و سرما ساخته و نصب شود.

دودکش سیمانی، سفالی و سرامیکی

الف- دودکش باید در سرتاسر مسیر بدون نشت بوده و به صورت کامل با استفاده از عایق حرارتی عایق شود.
ب- دودکش باید در برابر خوردگی، ساییده شدن و ترک برداشتن ناشی از تماس با گازهای حاصل از احتراق، تا دمای 538 درجه سلسیوس مقاوم باشد.
پ- دودکش باید همزمان با ساخت معبر دودکش با مصالح بنایی در داخل آن قرار گیرد. و قطعات آن با دقت با یکدیگرمتصل شده و درزهای بین قطعات با مواد نسوز هوابند شود.
ت- به جز وزن دودکش، هیچ بار دیگری نباید بر پایه های دودکش وارد شود. مگر آن که در طراحی دودکش برای آن بار اضافه پیش بینی های لازم به عمل آمده باشد.

دودکش UPVC

الف- جهت خروج گازهای حاصل از احتراق سیستم های چگالشی از دودکش UPVC مطابق استاندارد 14471EN BS استفاده میشود. بعلاوه این نوع دودکش باید داخل غالبی فلزی بوده و معبر دودکش با مصالح ساختمانی و دودبند قرار داشته باشد.

ب- جنس غالب فلزی دودکشهای UPVC باید از ورق گالوانیزه با ضخامت مقادیر مندرج در جدول 1-7-17 در کتاب مبحث 17 مقررات ملی باشد.

دودکش فولادی ضد زنگ

الف- این نوع دودکش در دیگهای چگالشی کاربرد داشته، ورق مورد استفاده در این نوع دودکش ها میبایست از نوع L316 Steel Stainless باشد.
ب- جنس دودکشهای فولادی ضد زنگ باید از ورق فولادی با مشخصات تعیین شده در بند و با ضخامت باشد.

معبر دودکش خارج از ساختمان

الف- معبر دودکش در فضای خارج از ساختمان باید با استفاده از مصالح فلزی یا مصالح بنایی ساخته شود.
ب- جنس معبر دودکش فلزی باید از لوله سیاه یا ورق سیاه فولادی با حداقل ضخامتی برابر با مقادیر تعیین شده در مبحث 17 مقررات ملی باشد. استفاده از سایر لوله ها یا ورقهای فلزی با همان استحکام و همان مقاومت در برابر خوردگی، مجاز است. استفاده از پروفیل های فلزی برای تقویت معبر دودکش فلزی و اتصال قطعات به صورت جوشی یا پرچی یا با پیچ و مهره مجاز است.
پ- معبر دودکش فلزی باید روی پایه ای نصب شود که بار وزن معبر دودکش و دودكشهای داخل آن را به زمین منتقل كند. در صورتی که پایه و معبر دودکش با اجزای ساختمان مرتبط باشند باید در طراحی ساختمان، پیش بینی های لازم برای مهار وزن، بارهای حاصل از انبساط و انقباض ناشی از گرما و سرما و بارهای دیگر به عمل آمده باشد.

ادامه

ت- معبر دودکش فلزی باید به منظور محافظت با عایق مقاوم در برابر خوردگی پوشش داده شود.
ث- معبر دودکش با مصالح بنایی با استفاده از مصالح نسوز مانند سنگ، آجر یا بتن باید ساخته شود.
ج- معبر دودکش با مصالح بنایی باید روی پایه ای از مصالح بنایی که جدا از اجزای ساختمان است، نصب شود و بار وزن معبر دودکش و دودكش های داخل آن را به زمین منتقل كند.
ح- محصولات احتراق باید از طریق دودکشهای نصب شده داخل معبر دودکش منتقل شوند. بین جداره خارجی عایق حرارتی دودکش ها و جداره داخلی معبردودکش باید فضای خالی وجود داشته باشد تا در صورت نشتی، محصولات احتراق از طریق معبر دودکش به فضای آزاد منتقل شوند.
چ- استفاده از زانوی90 درجه در امتداد مسیر معبر دودکش ممنوع است. حداکثر زاویه انحراف از امتداد قائم باید 45 درجه باشد.
خ- معبر دودکش باید تا بالاترین نقطه در پشت بام ادامه داشته باشد.

ضوابط عمومی مربوط به طراحی و نصب دودكش

1- گازهای حاصل از احتراق دستگاه های گازسوز باید مطابق این مقررات به طور مستقیم و بدون برخورد با مانع، به فضای آزاد خارج ازساختمان هدایت شود.

2- اتصال دستگاه گازسوز به محلی که قطر دهانه دودکش از قطر دهانه خروجی محصولات احتراق آن کوچکتر باشد مجاز نیست.

3- دودکش دستگاههای گازسوز از نوع با دودکش که محل نصب آنها خارج از فضای داخلی ساختمان است باید بر اساس الزامات این مبحث طراحی و اجرا شوند.

4- دودكش باید روی پایه های مناسب قرار گیرد تا وزن آن به پایه منتقل شود و در امتداد قائم باید توسط بستهای مناسب به اجزای ساختمان متصل شود.

5- ارتفاع دهانه دودکش بخاری دیواری باید حداقل 120 سانتیمتر بالاتر از كف محل نصب قرار داشته باشد.

6- درصورت استفاده از دودکش مشترک در ساختمان های بیش از پنج طبقه، برای هر پنج طبقه یک دودکش مشترک بر اساس الزامات این مبحث مجاز است.

7- باید از بالا به هوای آزاد ارتباط داشته باشد و نباید به فضاهای داخلی معبر دودكش ساختمان راه داشته باشد.

8- در صورتیکه در ساختمان های موجود، دودکش بدون معبر یا بدون کانال از مجاور دیوارهای داخلی و یا خارجی واحدهای مسکونی عبور نماید، نصب سنسور منوکسید کربن در واحدهای مسکونی مذکور الزامی میباشد.

بازرسی، کنترل کیفیت، آزمایش، صدور تأییدیه، تحویل و تزریق گاز

در اجرای سامانه گاز، رعایت الزامات از مرحله طراحی تا نصب و راه اندازی دستگاه های گازسوز ضروری است و برای حصول اطمینان باید هر یک از اجزا و بخش های سامانه بر مبنای احکام این مبحث، مورد بازرسی، کنترل و آزمایش قرار گیرند.
این فصل مربوط به فرآیند بررسی انطباق اجرای سامانه گاز و اقدام الزم برای اصلاح انجام میشود.

با الزامات این مبحث و آزمایشهای الزم به منظور تعیین صحت عملکرد اجرا است که بر مبنای آن گواهی اتمام عملیات سیستم لوله کشی گاز صادر و سپس تزریق گاز و راه اندازی دستگاه های گازسوز انجام میشود.

نصب، راه اندازی و بهره برداری از سامانه گاز ساختمان

پس از نصب و راه اندازی دستگاه های گازسوز به منظور بهره برداری مناسب از سامانه گاز باید دستورالعمل ملّی ساختمان که حاوی نکات و بهره برداری از گاز طبیعی مطابق با مباحث 17 و 22 مقررات ملی ساختمان به صورت توصیه های ایمنی بوده و راهنمایی لازم در استفاده مناسب از سامانه گاز را در بر داشته باشد، تهیه و در اختیار بهره بردار قرار گیرد.

عایق کاری لوله ها

الف- عایقكاری لوله های مدفون و توكار فولادی به دو روش زیر امكان پذیر است:
ب- عایقكاری سرد (نوار پیچی) که عبارتست از عایقكاری لوله ها با استفاده از نوارهای چسب دار و پرایمر مخصوص لوله.
ج- عایقكاری گرم (عایقكاری با قیر) که عبارتست از عایقكاری لوله ها با استفاده از قیر مذاب و الیاف پشم شیشه و پرایمر مربوطه.

حفاظت کاتدی

حفاظت کاتدی نوعی سیستم الکتریکی برای جلوگیری از خوردگی بوده و برای فلزاتی که با خاک، آب و یا سایر الکترولیت ها در تماس باشند. مورد استفاده قرار میگیرد. با استفاده از بهترین انواع پوشش ها و كاربرد بهترین روشهای اجرایی عایقكاری نمیتوان سطح خارجی لوله ها را برای مدت طولانی و به طور صد در صد از خطر زنگ زدگی محفوظ نگاه داشت. به همین دلیل برای حفاظت لوله های مدفون از زنگ زدگی از سیستم حفاظت كاتدی استفاده میشود.

این سیستم که برای حفاظت لوله های فولادی در برابر خوردگی ناشی از زنگ زدگی می باشد. سیستمی است تکمیلی و حفاظت از زنگ زدگی لوله ها را کامل کرده و نواقص عایق لوله را پوشش داده و ضریب اطمینان حفاظت از لوله را در برابر زنگ زدگی افزایش میدهد. نصب سیستم حفاظت كاتدی برای شبكه های لوله كشی گاز با لوله های فولادی مدفون و با فشار2 الی 60 پوند بر اینچ مربع .(13790 الی 413686 پاسکال). و با سطح بیش از 5 متر مربع، الزامی
است. برای حفاظت شبکه های لوله کشی گاز با سطحی کمتر از 5 متر مربع اجرای پوشش باشد.
قبل از اقدام به طراحی سیستم حفاظت كاتدی، باید مقاومت مخصوص خاك در محل مورد نظر برای لوله گذاری و نصب شبكه حداقل در یك نقطه به ازاء هر 500 متر از طول شبكه در عمق های دفن لوله و ا متر پایین تر اندازه گیری شود. در صورتیكه مقاومت مخصوص خاك در محل نصب شبكه از ده هزار اهم سانتیمتر بیشتر باشد. به شرط عدم وجود باكتری های احیاء كننده سولفات. داشتن PH خنثی و كمتر بودن مقادیر نمك های كلریدی، سولفاتی و بی كربناتی از حدود بحرانی، برقراری سیستم حفاظت كاتدی الزامی نخواهد بود.

دانلود مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان